Skip to main content
King County logo

ምምዕባልን ድሕነትን ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19)

ምሕደራ መግብን ድራግን (FDA) ንህጹጽ ኣገልግሎት ዝውዕል ናይ መጀመርታ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ፈቒዱ’ሎ። ብዙሓት ካልኦት ክታበታት እውን ኣብ ምምዕባል ይርከቡ፡ ከምኡ’ውን ብገፊሑ ኣብ ምርምር ሓደስቲ መድሓኒታት (clinical trials) ዉሑስን ዉጽኢታዊን ምዃኑ ንምርግጋጽ ምስ ዓሰርተታት ኣሽሓት ወለንተኛታት ይሰርሕ።

ምሕደራ መግብን ድራግን (FDA) ኣብ እዋን ሃገራዊ ህጹጽ ኩነታት (National emergency) ፍርያት ንህጹጽ ጥዕናዊ ድልየት (ኣገልግሎት) ብወግዒ ንምግላጽ ናይ ህጹጽ እዋን ኣጠቓቕማ ፍቓድ (Emergency Use Authorizations) ማለት EUAs ተባሂሉ ዝጽዋዕ ይጥቀም። EUAs፡ ፍርያት ቅድሚ ምሉእ ብምሉእ ፍቓድ ምርካቡ ኣብ ጥቕሚ ከምዝውዕል ይፈቅድ።

ናይ ህጹጽ እዋን ኣጠቓቕማ ፍቓድ (EUA) ንፈተነ፡ መሳርሒ፡ ወይ ንምፍዋስ ይጠቅም። ምሕደራ መግብን ድራግን (FDA) ኣብ ዝሓለፉ እዋናት ኣንትራክስ (anthrax)፡ ኢቦላ (Ebola)፡ H1N1፡ ከምኡ’ውን ንህዝቢ ኣብ ሓደጋ ዘውድቑ ሕማማት ንምክልኻል ናይ ህጹጽ እዋን ኣጠቓቕማ ፍቓድ (Emergency Use Authorizations) ሂቡ ኢዩ።

ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ናይ ህጹጽ እዋን ኣጠቓቕማ ፍቓድ (EUA) ክቑጸር እንተደኣ ኮይኑ ናይ ምሕደራ መግብን ድራግን (FDA) መምርሕታት ክማላእ ኣለዎ፡ እንተላይ ደረጃታት ዉጽኢታዊነትን ገምጋም ናጻ ኪላታት ሕክምናን።

እንተደኣ ምሕደራ መግብን ድራግን (FDA) ንክታበት ናይ ህጹጽ እዋን ኣጠቓቕማ ፍቓድ (EUA) ኣጽዲቕዎ ፡ ካልእ ናጻ ኮሚቴ ኣማኸርቲ ንድሕነትን ዉጽኢታዊነትን ዳታ ክግምግምዎ ኢዮም። እዚ ኮሚቴ’ዚ፡ ኣማኻሪ ኮሚቴ ኣብ ኢሙኒዘሽን ልምድታት (Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) እቲ ክታበት ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ምዃኑ ምኽሪ ይህቡ።እንተደኣ ቅቡል ኢዩ ኢሎሞ፡ ኣማኻሪ ኮሚቴ ኣብ ኢሙኒዘሽን ልምድታት (ACIP) ንወሃብቲ ኣገልግሎት ጥዕና መምርሒታት ይህብ።ምሕደራ መግብን ድራግን (FDA) ከምኡ’ውን ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC) ድሕሪ ምጽዳቕ ክታበት እውን ድሕነቱን ብቕዓቱን ምቁጽጻር ክቕጽሉ ኢዮም።

ድሕነት ክታበት ቀዳምነት ኢዩ። ኩሎም ክታበታት ኮቪድ-19 (COVID-19) ኣብ ዩ.ኤ.ኣመሪካ ኣብ ጥቕሚ ቅድሚ ምውዓሎም ብጽኑዕን ብዙሓት ደረጃታት ፈተነን  ከምኡ’ውን መስርሕ ምጽዳቕን ክሓልፉ ኣለዎም። እዚ እንተላይ ኣብ ዓሰርተታት ኣሽሓት ሰባት መጽናዕቲታት ምግባርን ከምኡ’ውን ብናጻ ናይ ድሕነት ተቖጻጸርቲ ቦርድ ዝግበር ገምጋም ዳታን ይኸውን። ንምጥቃሞም መረጋገጽን ፍቓድን ዝረኽቡ ድማ ደረጃታት ድሕነትን ዉጺታዊነትን እንተሓሊፎም ኢዩ። ክታበታት ዋላ ምስተዋህቡ (ኣብ ግብሪ ምስዝውዕሉ) ምቁጽጻር ክግበረሎም ኢዩ።


እዛ ካብ ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC) ዝተረኽበት ሓጻር ቪድዮ ክታበታት ኮቪድ-19(COVID-19) ብኸመይ ከም እተሰርሑ ትገልጽ። (ብእንግሊዝኛ ጥራሕ)

ብሓፈሻ፡ ናይ ክታበት ፈተነን ምህርትን ኣብ ብዙሕ ቦታታት፡ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ፡ ዝተፋላለዩ ደረጃታት ንሓያለ ዓመታት ኢዮም ዝካየዱ። ብምኽንያት እዚ ለብዒ ድማ፡ መንግስቲ ፈደራል ንተመራመርትን ሰራሕን ክታበት ንምምዕባል፡ ፈተነን ምህርትን ኣብ ሓደ እዋን ክህሉ ፍሉይ ፋንድ ሂቡ። ዝስገሩ ደረጃታት የለዉን ኮይኑ ግን ንምምዕባሎም ዝወስዶ ግዜ ብፍጥነት ክኸይድ ይኽእል ኢዩ።

እተን ዝተፈቕደለን ክታበታት ናይ Pfizerን Modernaን mRNA ክታበታት ኢየን፡ ናይ mRNA ክታበት ቴክኖሎጂ ንብዙሕ ዓመታት ዝተጸንዐን ክስርሓሉ ዝጸንሐን ኢዩ። ኣብዞም ክታበታት ተደላይነት እንዳዓበየ ከይዱ ምኽንያቱ ኣብ ቤተ-ምርምር ኣብ ኢድና ብዘለዉ ነገራት ክምዕብሉ ስለዝኽእሉ። እዚ ማለት ድማ እቲ መስርሕ ደረጅኡ ዝሓለወን መለክዒ ዘለዎን ኮይኑ ክታበት ንምምዕባል ካብቲ ኣሰራርሓ ልማዳዊ መንገዲ ክታበት ዝቐልጠፈ ስለዝገብሮ ኢዩ።

ክታበት ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ኣብ 70ታት ዝማዕበለ ናይ ቫይራል ቨክተር ክታበት እዩ። (ድሕረ-ገጽ ብእንግሊዝኛ ጥራይ)። ንዓሰርተታት ዓመታት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስነ-ፍልጠታዊ መጽናዕትታት ብዛዕባ ክታበታት ቫይራል ቨክተር ኣብ መላእ ዓለምና ተኻይዶም እዮም። ከም ኢቦላ፡ ዚካ፡ ፍሉ ከምኡ'ውን ኤች ኣይ ቪ ዝኣመሰሉ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ንምክልኻል ኣብ ጥቕሚ ውዒሎም እዮም።

ክታበት እንተደኣ ብናይ ህጹጽ እዋን ኣጠቓቕማ ፍቓድ (EUA) እንተተፈቒዱ ነቶም ወለንተኛታት ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ዝወሰዱ ካብቶም ብልሙድ ኣገባብ መስርሕ ምርግጋጽ ክታበት ዝወሰዱ ምክትታል ዝግበረሎም ግዜ ዝሓጸረ ይኸውን። ፈተነ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ንምግባር ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ወለንተኛታት የሳትፍ፡ ከምኡ’ውን እንተወሓደ ፍርቆም ነቶም ወለንተኛታት እታ ናይ መወዳእታ ክታበት ምስወሰዱ እንተወሓደ ንክልተ ኣዋርሕ ምክትታል ይግበረሎም። (ኣብ ክንዲ እቲ 6 ወርሒ ወይ ዝያዳ ዝወስድ ልሙድ መስርሕ)። ዝኾነ ኮይኑ፡ መብዛሕትኦም ጎድናዊ ሳዕቤናት ክታበት ኣብ ዉሽጢ ክልተ ኣዋርሕ ክረኣዩ (ክወጹ) ትጽቢት ይግበር።

ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ምስተኸትቡ ዉሑዳት ጎድናዊ ሳዕቤናት ክረኣዩ ይኽእሉ ኢዮም። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ዋላ ድሕሪ ክታበት ንድሕነት ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ምክትታል ክግበረሎም ኢዩ።

እወ። CDC ከምኡ'ውን FDA ዕሙቕ ዝበለ ገምጋም ውሕስነት ናይቲ ክትባት ድሕሪ ምግባሮም፡ ካብ ሚያዝያ 24 2021 ጀሚሩ 18 ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ውልቀሰባት ናይ ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ክታበት COVID-19 ክወስዱ ይኽእሉ እዮም። (እንግሊዝኛ ጥራሕ)

ሳሕቲ ብፍላይ ካብ 18 ክሳብ 49 ኣብ ዝዕድሚኤን ደቀንስትዮ ዘጋጥም ምርጋእ ደምን (blood clots) ዋሕዲ ፕላትለት ዝባሃሉ ዋህዮታትን CDC ገምጋም ክሳብ ዝገብር ክታበት ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን (ወይ J&J/Janssen ተባሂሉ ዝፍለጥ) ኣብ ሚያዝያ 13 ንግዚኡ ካብ መዓላ ጠጠው ክብል ተገይሩ ነይሩ። ድሕሪ ዓሚቕ ገምጋም ናይ ዝተኣከበ ሓበሬታ፡ ሓደጋ ናይ ከምዚ ዓይነት ኩነት ኣዝዩ ትሑት እዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ በጺሑ። ኣነጻጺርካ ክርአ ከሎ፡ ክታበት ጄ ኤንድ ጄ ብሰንኪ ኮቪድ-19 ካብ ዘጋጠም ከቢድ ሓደጋ ናይ ኣብ ሆስፒታል ምድቃስን ሞትን ይከላኸለልና። (እንግሊዝኛ ጥራሕ)

ትሕቲ 50 ዝዕድሚኤን ደቀንስትዮ ከምዚ ዝበለ ሳሕቲ ግን ከኣ ሓደገኛ ሳዕቤን ከጋጥም ከምዝኽእል ክግንዘባ ኣለወን። ካልኦት ከም'ዚ ዓይነት ሳዕቤን ዘየኸትሉ ክታበታት COVID-19 (ፋይዘርን ሞዴርናን) ኣለው እዮም።

ናይ ጄይ ኤንድ ጄይ ክታበት እንተወሲድኩም፡ ድሕሪ ምኽታብኩም ንሰለስተ ሳምንታት ዝኣክል ከም'ዞም ዝስዕቡ ዓይነት ምልክታት ከይህልዉኹም ምክትታል ግበሩ።

  • ከቢድ ወይ ዕረፍቲ ዘይህብ ሕማም ርእሲ ወይ ከኣ ብንጹር ምርኣይ ምስእትስእኑ (ሕውዝውዝ ምስዝብለኩም)።
  • ቃንዛ ኣፍ ልቢ
  • ሕጽረት ምስትንፋስ
  • ምሕባጥ እግሪ
  • ዕረፍቲ ዘይህብ ቃንዛ ከርሲ
  • ቆርበት ብቐሊሉ ስምብራት ምግባር ወይ ደቀቕቲ ነጥብታት ደም ኣት ትሕቲ ቆርበት

ገለ ካብ'ዞም ምልክታት ምስእትርእዩ ብኡ ንብኡ ሕክምናዊ ረዲኤት ሕተቱ።

መተሓሳሰቢ፡ ክታበት ቅድሚ ወርሒ ዝወሰድኩም እንተዄንኩም ኣብ ትሑት ደረጃ ሓደጋ ኣለኹም። ክታበት COVID-19 ድሕሪ ምውሳድኩም ኣብ ዘሎ ቀዳማይ ሰሙን፡ ከም ረስኒ፡ ሕማም ርእሲ፡ ድኻም፡ ቅርጥማት ዝኣመሰሉ ምልክታት ክስምዑኹም ንቡር እዩ።

ዝኾነ ሕቶ ወይ ስክፍታ ምስዝህልወኩም ናብ ሓኪምኩም፡ ነርስ ወይ ክሊኒክኩም ደውሉ። CDC ከምኡ'ውን FDA፡ ውሕስነት ኩሎም ክታበታት COVID-19 ብቐጻሊ ክካታተሉ እዮም። ሓለዋ ህዝባዊ ጥዕና ከኣ ዝኾነ ለውጢ ምስዝህሉ ከሕብረኩም እዩ።

ኣብ ማእከል ምክልኻል ሕማማት (CDC) ናይ ድሕነት ጉጅለ ክታበት ኣብ መንጎ mRNA ክታበታትን (ከም ፋዘርን ሞደረናን) Myocaditisን ኣብ ኣባጽህን ዓበይትን ርክብ ናይ ምህላው ተኽእሎ ከም ዘሎ በጺሕዎ ኣሎ። Myocarditis ምህባጥ ጭዋዳታት ልቢ'ዩ።

ተርእዮ ካብ ክታበታት Myocarditisን Percarditisን (ሕበጥ ጸግዕታት ጭዋዳታት ልቢ) ምስ ተዋሂቦም ዘለው ብኣማኢት ሚልዮናት ዝቑጸሩ ክታበታት ብምውድዳር/ምርእኣይ ሳሕቲ'ዩ። ምልክታት ምሕባጥ ጭወዳታት ልቢ ድማ ኣብ ውሽጢ 7 መዓልታት ድሕሪ ካለኣይ ደርጃ ክታበት ምውሳድ ዝበዝሕ ኣብ መንእሰያትን ዕብይ ዝበሉ መንእሰያትን ማለት ኣብ 16 ዓመትን ልዕሊኡን ይረአ። መብዛሕተኦም ሕሙማት ድሕሪ ክታበት ዝረአ ሕበጥ ጭዋዳታት ልቢ፥ ሕክምናዊ ክንክንን ዕረፍትን ድሕሪ ምርካቦም ቀልጢፎም ይመሓየሹ እዮም።

ሳዕቤን ወይ ኣስጋእነት ብክታበት ዝስዕብ ሕብጠት ጭዋዳታት ልቢ ምስ'ቲ ክታበት ዝህቦ ጥቕሚ ክነጻጸር/ክወዳደር ከሎ ትሑት'ዩ። ክታበት ካብ ሕማም COVID-19: ኣብ ሆስቢታላት ብጻዕቂ ምድቃስን ሞትን ይከላኸልን ይቕንስን/ይንክን ኣሎ። ብተወሳኺ፥ ክታበት ካብ ብዙሓት ስርዓተ ነድርታት ዘርእዩ ናይ ሕማም ምልክታት ኣብ ቆልዑን ዓበይትን ንነዊሕ ዝጸንሑ ምልክታት ሕማም (Long Haul Covid)ን ንዝያዳ ሓደገኛ ዝኾኑ ሓደስቲ ዓሌታት ኮረና ቫይረስ ይከላኸል። ሳዕቤንን ሓደገኛነትን ናይ'ዞም ሕማማት ከኣ ካብ'ቲ ብክታበት ዝስዕብ ሕበጥ ጭዋዳታት ልቢ ዝያዳ ዝዓበየ እዩ።

ተርእዮ ብክታበት ዝስዕብ ሕበጥ ጭዋዳታት ልቢ ሳሕቲ ይኹን'ምበር ማእከል ምክልኻ ሕምማት (CDC) ኣብ ቀረባ እዋን ንዝተኸትቡ ሰባት ድሕሪ ምኽታቦም ነዞም ዝስዕቡ ምልክታት ሕማማት ከስተብህሉሎም ይመክር፥

  • ቃንዛ ኣፍ ልቢ
  • ሕጽረት ምስትንፋስ
  • ቅልጡፍ ህርመት ልቢ፥ ቁሪቁሪ ወይ ገብገብ ናይ ምባል ስምዒታት፥ ብርቱዕ ህርመት ልቢ

ካብ'ዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ምልክታ ምስ ዝስምዖም ሕክምናዊ ትኹረት/ክንክን ከናድዩ ኣለዎም።

  • ኣይፋል፡ ክታበት COVID-19 ናይ ካላሚታ ነገራት ኣይህበኩምን ኢዩ፡ እንተላይ ኣብቲ ዝተወጋእኩምሉ ቦታ (ቅልጽምኩም)።
  • እቲ ክታበት ናይ ኤሌክትሮ ማግኔቲክ ፊልድ ክፈጥር ዝኽእል ትሕዝቶ የብሉን። ኩሉ ክታበታት COVID-19 ሓጺን፡ ኒኬል፡ ኮባልት፡ ሊትየምን ካልኦት ኣብ መሬትና ዝርከቡ ማዕድናዊ ባእታታት የብሉን። ማይክሮኤሌክትሮኒክስ፡ ኤሌክትሮድስ፡ ካርቦን ናኖቲዩብስ ወይ ድማ ናኖዋየር ሱፐርኮንዳክተር ዝበሃሉ ዝተሰንዑ ነገራት የብሎምን።
  • ኩሉ ናይ COVID-19 መስርሒ ቀመማት ኣብ ታሕቲ ኣብ ናይ COVID-19 ክታበት ከመይ ይሰርሕ ኣብ ዝብል ርኣዩ።   

እዛ ካብ ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና ዋሽንግተን ዝተረኽበት ቪድዮ (ብእንግሊዝኛ ጥራሕ) ሓድሽ ሓበሬታ ምስረኣኹም ብዛዕባ ሓፈሻዊ ጠባያት (tone)፡ ጸሓፊ (author)፡ ከምኡ'ውን ምንጩ (sources)፡ ኣብ ግምት መታን ከተእትዉ ምኽሪ ትህበኩም'ያ ምስ እትፈልጡዎም ሰባት ድማ ኣናጻጽርዎ። ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና ብዛዕባ ኮቪድ-19 ዘለዉ ግጉያት ሓበሬታ ንምዝታይ እዚ ሓቂ ድዩ? Is it True? ዝብል ሪሶርስ ኣማዕቢሉ ይርከብ።

ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ብኸመይ ከምዝሰርሕ

ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19)፡ ሰብነትና ነቲ ኮቪድ-19 (COVID-19) ዘምጽእ ቫይረስ ዘለዎ ተጻዋርነት ቅድሚ ምሕማምና ከማዕብል ይሕግዞ። ክታበት ምስወሰድና፡ ስርዓተ-ምክልኻል ሕማም (immune system) ኣንቲቦዲስ (antibodies)፡ ከምኡ’ውን ሕማም ዝከላኸሉ ዋህዮታት ምናልባሽ ብቫይረስ እንተተለኺፍና ንዓና ዝከላኸለልና ይሰርሕ።


ብዛዕባ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ኣብ ሰብነትና ብኸመይ ከምዝሰርሕ ዝያዳ ንምፍላጥ ኣብዛ ናይ 60 ሰኮንድ ቪድዮ ተመልከቱ። (ብእንግሊዝኛ ጥራሕ)

ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ካብ ሕማም ወይ ብርቱዕ ሕማም ኮቪድ-19 (COVID-19) ይከላኸል?

  • ንስርዓተ-ምክልኻል ሕማም (immune system) ነብስና ነቶም ቫይረስ ክቃለሶም (ክገጥሞም) ሓበሬታ ብምሃብ ሓገዝ ይገብር መልከፍቲ ኮቪድ-19 (COVID-19) ከምዘይስመዓና ይኸውን።
  • ኣብ ምርምር ሓደስቲ መድሓኒታት (clinical trials): ኣብዚ እዋን’ዚ ዘለዉ ክታበታት ኮቪድ-19 (COVID-19) ንምክልኻል ህዝቢ ካብ ኮቪድ-19 (COVID-19) ኣዝዮም ዉጽኢታዉያን ኮይኖም ኣለዉ።

ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ነቲ ለብዒ ጠጠው ንምባል ኣዝዩ ሓጋዚ መሳርሒ ኢዩ።

  • ክታበት ምውሳድ ንነብስኹም፡ ንመሓዙትኩም፡ ንቤተ-ሰብኩምን ከምኡ ድማ ኣብ ሕብረተ-ሰብኩም ንዘለዉ ካልኦት ሰባት ካብ ኮቪድ-19 ኣብ ምክልኻል ይሕግዝ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ክታበት ምውሳድን ናይ ሓለዋ ጥዕና ለበዋታት ምኽባርን እቲ ዝበለጸ መከላኸሊ ኮቪድ-19 (COVID-19) ኢዩ።
  • ማስክ ምግባር ከምኡ’ውን ማህበራዊ ርሕቀት ምሕላው መልከፍቲ በቲ ቫይረስ ወይ ናብ ካልእ ምትሕልላፍ ንምጉዳል ይሕግዝ ኢዩ፡ እንተኾነ-ግን እዞም ስጉምቲታት እዚኣቶም በይኖም እኹላት ኣይኮኑን። ክታበት ምስ ስርዓተ- ምክልኻል ሕማም (immune system) ነብስኻ ኮይኑ ንቫይረስ እንተተቓሊዕካ፡ ንክከላኸል (ክዋጋእ) ቅሩብ ኢዩ።
  • ድሕሪ ግዜ፡ ብዙሕ ሰብ ምስተኸትበ፡ ገሊኦም መከላኸሊ ስጉምቲታት ኮቪድ-19 (COVID-19) ተባሂሎም ኣብዚ እዋንዚ ኣገደስቲ ዝኾኑ ዘይክንደልዮም ንኽእል ኢና።

ኣይፋሉን፡ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ንመልከፍቲ ኮቪድ-19 (COVID-19) ምኽንያት ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ።ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19)፡ ሰብነትና ኣንቲቦዲስ (antibodies) ከምኡ’ውን ኢንፈክሽን ዝከላኸሉ ዋህዮታት(cells) ክሰርሕ’ሞ ንሰብነትና ካብ ሕማም ክከላኸል ይሕግዝዎ። እቲ ክታበት ኣብ ሰብነትና ንዘለዉ ዋህዮታት ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ዝባን ቫይረስ ኮቪድ-19 ዝርከብ ፕሮቲን ንኸፍርዩ ይምህሮም። እቲ ክታበት ነዚ መልእኽቲ ንምምሕልላፍ መልእኽተኛ (መሰንጀር) RNA (mRNA ወይ ከኣ ካልእ ፍልይ ዝበለ ዘይጓዳእ ቫይረስ ማለት ሕማም ዘየስዕብ ይጥቀም። ሰብነትና ነዚ ፕሮቲን ንኸለልዩ ይማሃሩ’ሞ ቫይረስ ኮቪድ-19 ኣብ ሰብነትና ምስዝኣቱ ብቐሊሉ/ብቕልጡፍ ናይ ምክልኻል ግብረመልሲ ክህቡ ይኽእሉ።

ድሕሪ ክታበት ምውሳድና ሓደ ወይ ክልተ መዓልቲ ጎድናዊ ሳዕቤናት ከም ሕማም ርእሲ፡ ቃንዛ ቅልጽም፡ ወይ ልዑል ረስኒ ክህሉ ተኽእሎ ኣሎ። እንተኾነ-ግን እዞም ጎድናዊ ሳዕቤናት ንሓጺር ግዜ ኢዮም ዝጸንሑ ከምኡ’ውን እቲ ክታበት ኣብ ሰብነትና ተጻዋርነት ይፈጥር (ይሃንጽ) ከምዘሎ ምልክታት ኢዮም። ካብዞም ጎድናዊ ሳዕቤናት ገሊኦም ምስ ናይ ኮቪድ-19 (COVID-19) ምልክታት ተማሳሰልቲ ክኾኑ ይኽእሉ ኢዮም ኮይኑ ግን ምስ ናይ መልከፍቲ ሓደ ዓይነት ኣይኮኑን።እቲ ክታበት ቫይረስ ወይ ክፋል ናይ ቫይረስ የብሉን ከምኡ’ውን ንመልከፍቲ ኮቪድ-19 (COVID-19) ምኽንያት ኣይከውንን ኢዩ።

እተን ዝተፈቕደለን ክታበታት ናይ ሞደርናን ፋይዘርን mRNA ክታበታት ኢየን። ናይ mRNA ክታበት ቴክኖሎጂ ንብዙሕ ዓመታት ዝተጸንዐን ክስርሓሉ ዝጸንሐን ኢዩ።

ኣብ ክታበት mRNA ቫይረስ የለን፡ ስለዝኾነ ድማ ካብቲ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ኣይሕዘኩምን ኢዩ። እኳ ድኣ እዞም ክታበታት mRNA ንዋህዮታትና ዘይተጓዳእቲ ፕሮቲን ከፍርዩ መምርሒ ይህብዎም- ልክዕ ከም’ቶም ኣገደስቲ ፕሮቲን ኣብ ቫይረስ ኮቪድ-19 (COVID-19) ዘለዉ። ዋህዮታትና ነዞም ፕሮቲን ምስሰርሕዎም፡ ሰብነትና ሓያል ናይ ምክልኻል ግብረ-መልሲን ጸረ-ተህዋስያንን ካብ ኮቪድ-19 (COVID-19) ዝከላኸለሉ የማዕብል። ሰብነትና ንቫይረስ ከይተቓልዐ ካብ ለበዳ ከመይ ከምዝከላኸል ይመሃር።

እቲ mRNA ነቶም ዋህዮታትና ኣንጻር ኮቪድ-19 (COVID-19) ክከላኸሉ ድሕሪ ምምሃሩ፡ እቶም ኣብ ሰብነትና ዘለዉ ኢንዛይምስ ነቲ mRNA ብቕጽበት ከምዝሰባበርን ከምዝውገድን ይገብርዎ። mRNA ናብ ኑክሌስ ዋህዮታት፡ ናብ ዲንኤ (DNA) ወይ ናብ ጀነቲክ ማተርያል (genetic material) ኣይኣቱን’ዩ።

ዋላኳ እዚኣተን ክታበታት mRNA ናይ መጀመርታ ኣብ ጥቕሚ ክውዕላ ዝተፈቕደለን ይኹና እምበር፡ ቴክኖሎጂ mRNA ንልዕሊ 30 ዓመታት መጽናዕቲ ክግበረሉ ጸኒሑ ኢዩ። ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ክታበት mRNA ብኸመይ ከምዝሰርሕ ኣብ ናይ CDC ወብ-ሳይት ክትረኽቡ ትኽእሉ።

እወ። እቲ ካልኣይ ዓቐን (ዶዝ) ናይ ሞደርና ወይ'ውን ናይ ፋይዘር ዓይነት ተኸታታሊ ክታበት ክትወስድ ኣለካ። እቲ ካልኣይ ዓቐን እንተዘይወሲድኩም ምሉእ ብምሉእ ከምዝተኸተብኩም ኣይቁጸረን እዩ። ገሊኦም ሰባት ካብ ክመጽእ ዝኽእል ጎድናዊ ሳዕቤን ብምስጋእ ነቲ ካላኣይ ዓቐን ከይወሰዱ ክሓልፍዎ ይደልዩ ምህላዎም ንሰምዕ ኣለና። ይኹን"ምበር ዝተማልአ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ንኸተጥርዩ እቲ ካልኣይ ዓቐን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።  እቲ ናይ መጀመርያ ዓቐን ነቲ ናይ ምክልኻል ዓቕምና የበግሶ፡ እቲ ካልኣይ ዓቐን ከኣ የደልድሎ።

ካልኣይ ዓቐን ዝወሰደ ዘበለ ኩሉ ጎድናዊ ሳዕቤን ይህልዎ ማለት ኣይኮነን፡ ንገሊኦም ካብ ካልኦት ፍኹስ ዝበለ ጎድናዊ ሳዕቤን የጋጥሞም፡ ጐድናዊ ሳዕቤን እንተ ኣልዩካ፡ ከማን ካብ ቁሩብ መዓልታት ዝሓልፍ'ውን ኣይኮነን።እዚ እቲ ክታበት ይሰርሕ ምህላዉ ከምኡ'ውን ሰብነትኩም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ የጥሪ ምህልው ዘርኢ ምልክት እዩ። ዋህዮታትኩም ነቲ ፕሮቲን ምስኣፍረዩ፡ ኣካላትኩም ንኮቪድ-19 ንምምካት ዘኽእል ሓያል ናይ ግብረ-መልሲ ዓቕሚ የጥሪ። ኣካልኩም ንቫይረስ ኮሮና ከይተቓልዐ ብኸመይ ካብ ኮቪድ-19 ከምዝከላኸለልኩም ኣፍልጦ ይረክብ።

ከምዚኣቶም ዓይነት ክታበታት ብኮቪድ-19 ወይ'ውን በቲ መልእኽተኛ ዝኾነ ናይ ፍሉ ቫይረስ ከምእትጥቅዑ ኣይገብሩን እዮም። እዚ ክታበት እዚ ኣብ ሕመረት ናይ ዋህዮታትና፡ ዲ ኤን ኤ ወይ ጂን ናትና በሲዑ ኣይኣቱን ወይ'ውን ኣይልውጦምን እዩ።

ክኢላታት ስነ-ፍልጠት ኣብ 70ታት'ዮም ንቫይራል ቨክተር ኣማዕቢሎሞ። ንዓሰርተታት ዓመታት ብኣማኢት ዝቑጸሩ መጽናዕትታት ክታበት ቫይራል ቨክተር ኣብ መላእ ዓለምና ተኻይዶም እዮም። ከም ኢቦላ፡ ዚካ፡ ፍሉ ከምኡ'ውን ኤች ኣይ ቪ ዝኣመሰሉ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ንምክልኻል ኣብ ጥቕሚ ውዒሎም እዮም።  

ናይ ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ናይ ኮቪድ-19 ክታበት፡ ንኸይጓዳእ ተባሂሉ ምምሕያሽ/ለውጢ ብዝተገብረሉ፡ ዘይጓዳእ ናይ ሰዓል (common cold) ቫይረስ፡ (ቫይረስ ኮሮና ዘይኮነ) እዩ ዝጥቀም። እዚ ዘይጓዳእ ቫይረስ፡ ዋህዮታትና ልክዕ ነቲ ኣብ ዝባን ኮሮና ቫይረስ ዝርከብ ፕሮቲን ዝመስል ንኸፍርዩ መልእኽቲ የመሓላልፍ። ዋህዮታትኩም ነቲ ፕሮቲን ምስኣፍረዩ፡ ኣካላትኩም ንኮቪድ-19 ንምምካት ዘኽእል ሓያል ናይ ግብረ-መልሲ ዓቕሚ የጥሪ። ኣካልኩም ንቫይረስ ኮሮና ከይተቓልዐ ብኸመይ ካብ ኮቪድ-19 ከምዝከላኸለልኩም ኣፍልጦ ይረክብ።

ከምዚኣቶም ዓይነት ክታበታት ብኮቪድ-19 ወይ'ውን በቲ መልእኽተኛ ዝኾነ ናይ ፍሉ ቫይረስ ከምእትጥቅዑ ኣይገብሩን እዮም። እቲ ቫይረስ ኣብ ሕመረት ናይ ዋህዮታትና፡ ዲ ኤን ኤ ወይ ጂን ናትና በሲዑ ኣይኣቱን ወይ'ውን ኣይልውጦምን እዩ።

ክኢላታት ስነ-ፍልጠት ኣብ 70ታት'ዮም ንቫይራል ቨክተር ኣማዕቢሎሞ። ንዓሰርተታት ዓመታት ብኣማኢት ዝቑጸሩ መጽናዕትታት ክታበት ቫይራል ቨክተር ኣብ መላእ ዓለምና ተኻይዶም እዮም። ከም ኢቦላ፡ ዚካ፡ ፍሉ ከምኡ'ውን ኤች ኣይ ቪ ዝኣመሰሉ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ንምክልኻል ኣብ ጥቕሚ ውዒሎም እዮም።

ትሕቲ 50 ዝዕድሚኤን ደቀንስትዮ፡ ንምርጋእ ደም (blood clots) ከምኡ’ውን ዋሕዲ ቁጽሪ ፕላትለትስ ዝተባህሉ ዋህዮታት ብዝምልከት ሳሕቲ ግን ከኣ ሓደገኛ ሳዕቤን ከጋጥም ከምዝኽእል ክግንዘባ ኣለወን። ካልኦት ከምዚ ዓይነት ሳዕቤን ዘየኸትሉ ክታበታት COVID-19 (ፋይዘርን ሞዴርናን) ኣለው እዮም። ንተወሳኺ ሓበሬታ በጃኹም ኣብ ላዕሊ ዘሎ “ዓይነት ክታበት ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ይዋሃብ ኣሎ’ዶ?” ዝብል ሕቶ ተመልከቱ።

ዝጸንሐ መጽናዕቲ ከምዝገልጾ ካብ ሓደ ንላዕሊ ዓቐን ናይ ዝተፈላለዩ ክታበታት ጠቓሚ ኢዩ። ንሓዋሩ ሕውስዋስ ክታበታት ወይ ድማ ካልኣይ ዓቐን ናይ J&J ክታበትን ናይ ምውሳድ ሓሳባት ይመጽእ ይኸውን'ዩ። ኣብዚ እዋን ግን ናይ J&J ክታበት ድሕሪ ምውሳድ ካልኣይ ክታበት ምውሳድ ሓጋዚ እዩ ዘብል እኹል ሓበሬታ የለን። CDC ግን ብዛዕባ ኣድላይነት መበርትዒ ክታበት (ቡስተር ሾት) ብቐጻሊ ገምጋም ይገብር ኣሎ።  

ምሕደራ መግብን መድሃኒትን (FDA) ከምኡ'ውን ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC) ፡ ናይ ምክልኻል ዓቕሞም ኣዝዩ ዝተጎድአ፡ ከም ናይ ካንሰር ክንክን ዝወስዱ ዘለዉ ወይ ናይ ኣካል ምስግጋር (ልቢ፡ ኩሊት...) ዝተገብረሎም ውልቀሰባት ሳልሳይ ዓቐን ፋይዘር ወይ ሞደርና ክውሃቦም ኣብ ርእሲ ምፍቃዶም ነቲ መሓየሊ ክወስዱ ይመኽሩ። ናይ ምክልኻል ዓቕሞም ዘይተጎድአ ሰባት፡ ከምኡ'ውን ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ዝወሰዱ ውልቀሰባት ግን መሐየሊ ዓቐን (ቡስተር ዶዝ) ክወስዱ ኣየፍቀዱን ወይ ምኽሮም ኣይለገሱን ዘለዉ።

ናይ ምክልኻል ዓቕሞም ኣዝዩ ዝተጎድአ ውልቀሰባት ክታበት ኣብ ዝወስዱሉ እዋን፡ ተኸላኸልቲ ህዋሳት ናይ ምፍራይ/ምድላብ ዓቕሞም ትሕት ዝበለ እዩ። ሕጂ ዝቐርብ ዘሎ ሓዲሽ ሓበሬታ(ዳታ) ከምዘመልክቶ፡ ሳልሳይ ዓቐን ክታበት mRNA ንውጽኢታውነት'ቲ ክታበት ከምዘዛይዶ እዩ።

ምሕደራ መግብን መድሃኒትን (FDA) ከምኡ'ውን ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC) ካልኦት ጉጅለታት ነዚ መሓየሊ ዓቐን ክውሰዱ ኣየፍቀዱን ወይ ክወስዱ ኣየተባብዑን ዘለዉ።

ፈደራል መንግስቲ ኣብ'ዚ ዝኣቱ ዘሎ ቀውዒ መሓየሊ ዓቐን ናይ ምሃብ መደብ ከምዘለዎም ኣንፊቶም ኣለዉ። እዚ ቅድሚ ምትግባሩ ግን፡ ክኢላታት "ኤፍ ዲ ኤ" ን "ሲ ዲ ሲ" እዚ ናይ ፋይዘር ኮነ ሞደርና ሳልሳይ መሐየሊ ዓቐን ዝህልዎ ውሕስነትን ውጽኢታውነትን ክግምግሙ እዮም። ክፍሊ ሓለዋ ጥዕና ነዚ ብዝምልከት ተወሳኺ መምርሒ ኣብ'ዚ ዝመጽእ ሳምንታት ክቐርበሎም ትጽቢት ኣለዎም።

እቲ ቀንዲ ኣስተዋጻኢ ኣብ ክልቲኦም ክታበታት ማለት Pfizerን Modernaን ዘሎ mRNA ኢዩ፡ እዚ ነቶም ዋህዮታት ኣብ ነብስና ዘለዉ ካብ ኮሮና ቫይረስ ብኸመይ ፕሮቲን ክሰርሑ ከምዝኽእሉ ይነግሮም፡ እዚ ድማ ነቲ ኮቪድ-19 (COVID-19) ከምዘለልይዎ ይገብር ካብ ለበዳ ድማ ይከላኸሉ። እቶም ክታበታት ሊፒድስ (lipids) ፡ ጨው (salts) ፡ ከምኡ ድማ ሽኮር (sugar) ኣለዎም።

እቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ናይ ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ክታበት ኣደኖቫይረስ 26 ዝባሃል፡ ኣብ ዝባን ኮሮና ቫይረስ ዝርከብ ፕሮቲን ናብ ዋህዮታትና ዘብጽሕ ዘይጓዳእ ቫይረስ እዩ። ሽዑ እቶም ዋሕዮታትና ምስቲ ቫይረስ ሌላ ይህልዎም እሞ ካብ መልከፍቲ ኮቪድ-19 ይከላኸሉልና። ብዘይካ'ዚ እቲ ናይ ጄይ ኤን ጄይ ክታበት ሲትሪክ ኣሲድ ከምኡ'ውን ኤታኖል ዝባሃሉ ባእታታት ኣለውዎ።

እዞም ክታበታት ዉጽኢት ስጋ ሓሰማ፡ እንቋቑሖ፡ ላቴክስ፡ ዉጽኢት ደም፡ ዋህዮ ቫይረስ ኮቪድ-19 (COVID-19) ፡ ሜርኩሪ፡ ወይ ማይክሮቺፕስ የብሎምን። እዞም ክታበት ናይ ዝተነጸለ ጥንሲ ቲሹ የብሎምን

ምሉእ ዝርዝር ትሕዝቶ ኣስተዋጻእቲ ኣብ ክታበት ፋይዘር (Pfizer) ዘለዉ፡ eብ FDA ዝተረኽበ:

ንጡፍ ኣስተዋጻኢ

  • nucleoside-modified messenger RNA (modRNA) encoding the viral spike glycoprotein (S) of SARS-CoV-2

ሊፒድስ (Lipids)

  • (4-hydroxybutyl)azanediyl)bis(hexane-6,1-diyl)bis(2- hexyldecanoate)
  • 2-[(polyethylene glycol)-2000]-N,N-ditetradecylacetamide
  • 1,2-distearoylsnglycero-3-phosphocholine
  • cholesterol

ተወሰኽቲ ኣስተዋጻእቲ (ጨው, ሽኮር,ባፈርስ)

  • potassium chloride
  • monobasic potassium phosphate
  • sodium chloride
  • dibasic sodium phosphate dihydrate
  • sucrose

ምሉእ ዝርዝር ትሕዝቶ ኣስተዋጻእቲ ኣብ ክታበት ሞዴርና (Moderna) ዘለዉ ፡ ካብ FDA ዝተረኽበ:

ንጡፍ ኣስተዋጻኢ

  • nucleoside-modified messenger RNA (modRNA) encoding the viral spike glycoprotein (S) of SARS-CoV-2

ሊፒድስ (Lipids)

  • polyethylene glycol (PEG) 2000 dimyristoyl glycerol (DMG)
  • SM-102
  • 1,2-distearoyl-snglycero-3-phosphocholine
  • cholesterol

ተወሰኽቲ ኣስተዋጻእቲ (ጨው, ሽኮር,ባፈርስ)

  • tromethamine
  • tromethamine hydrochloridea
  • acetic acid
  • sodium acetate
  • sucrose

ምሉእ ዝርዝር ትሕዝቶ ኣስተዋጻእቲ ኣብ ክታበት ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን (Janssen) ዘለዉ ፡ ካብ FDA ዝተረኽበ:

ንጡፋት ኣስተዋጻእቲ

  • recombinant, replication-incompetent adenovirus type 26 expressing the SARS-CoV-2 spike protein

ንጡፋት ኣስተዋጻእቲ

  • citric acid monohydrate (ሲትሪክ ኣሲድ ሞኖያሃይድረይት)
  • trisodium citrate dihydrate (ትራይሶድዩም ሲትረይት ዲሃይድረይት)
  • ethanol (ኢታኖት)
  • 2-hydroxypropyl-β-cyclodextrin (HBCD) (2-ሃይድሮክሲፕሮፒል- β-ሳክሎደክስትሪን (HBCD))
  • polysorbate-80 (ፖልይሶርበይት-80)
  • sodium chloride (ሶድዩም ክሎራይድ)

እዚ ናይ ፍሉይ ደልታ ዓሌት/ ፍጥረት ሓደ ካብ'ቶም ሽዱሽተ ኣብ ኣሜርካ ኣስጋእቲ ዓሌታት ኮረና ቫይረስ ኮይኑ ብልዑል ዓቕሚ ዝላባዕን ምናላባት'ውን ኣብ መጻኢ ኣብ'ዛ ሃገር እቲ ቀንዲ ዝውቱር ዓሌት ክኸውን ይኽእል'ዩ። ንገዛእ ርእስኻን ሕብረተሰብካን ካብ ፍሉይ ደልታ/ሓድሽ ዓሌት እትከላኸለሉ ዝበለጽ ሜላ ምሉእ ክታበት ምውሳድ'ዩ። እዚ ማለት ናይ ሞደረና ወይ ፋይዘር ክታበት እንተደኣ ወሲድካ፥ ክልተ ግዜ ምኽታብካ ኣረጋግጽ።

እቲ ዝዓበየ ካብ ፍሉይ ደልታ/ዓሌት ኮረና ቫይረስ ዝስዕብ ሓደጋ ካብ ዘይተኸትቡ ሰባት ዝመሓላለፍ'ዩ። ምሉእ ክታበት እንተ ዘይወሲድካ፥ቀጻሊ ማስክ ብምልባስ፡ ኣካላዊ ርሕቀትካ ብምሕላውን ንሕማም ኮረና ድሕሪ ምቅላዕካን ምልክታቱ ምስ ዝስመዓካን ተቐላጢፍካ መርመራ COVID-19 ብምግባርን ንነፍስኻን ንካልኦትን ክትከላኸል ትኽእል።

ቀረብ ክታበትን፡ ክታበት ንምውሳድ ብቑዓት ዝኾኑን

ክታበት ኮቪድ-19 ናብ ሆስፒታላት፡ ፋርማሲታት፡ ብብዝሒ ሰብ ናብ ዝሕዛ ነቑጣታት፡ ማእከላት ጥዕና ማሕበረሰብ ከምኡ'ውን ናብ ካልእ ወሃብቲ ኣገልግሎትን ተዘርጊሑ'ዩ።  ኣብ ኪንግ ካውንቲ ክታበት ኣበይ ክትረኽቡ ከምእትኽእሉ ንምፍላጥ ኣብዚ ተወከሱ።

ገለ ገለ ኣቕረብቲ ክታበት እቲ ዝህብዎ ዓይነት ክታበት ኣብ'ቲ ኦንላይን ናይ ምዝገባ ቦታ የውጽእዎ ወይ ብቴሌፎን ይነግሩኻ እዮም። ኩሎም እቶም ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ፍቓድ ዝተዋህቦም ክታበታት ብሰንኪ ኮቪድ-19 ኣብ ሆስፒታል ካብ ምድቃስን ካብ ሞትን ይከላኸሉ እዮም። ኩሎም እዞም ክታበታት ውሑሳትን ኣዝዮም ውጽኢታውያንን እዮም። ገለ ገለ ኣገደስቲ ፍልልያት ግን ኣለዉዎም፡

  • ብቕዓት ብዕድመ: ናይ ፋይዘር ክታበት ኣብ'ዚ እዋን 16ን ካብኡ ንላዕሊ ዕድመ ንዘለዎም እዩ ዝዋሃብ። ናይ ሞደርናን ናይ ጆንሶን ኤንድ ጆንሶንን ከኣ ን 18ን ካብኡ ንላዕሊን ዕድመ ዘለዎም ይዋሃብ።
  • ብዝሒ ዝዋሃብ ዓቐን፡ ናይ ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን (ሓንሳብ) ሓንቲ ዓቐን ጥራይ ይዋሃብ። ክታበት ፋይዘር (ብውሑዱ ሰለስተ ሰሙን ኣራሓሒቕካ ዝውሰድ)፡ ክታበት ሞደርና ከኣ (ብውሑዱ ኣርባዕተ ሰሙን ኣረሓሒቕካ ዝውሰድ) ክልተ ዓቐን (ዶዝ) የድልዮም።

ዝተፈላለዩ ኣቕረብቲ ክታበት፡ ከም ኩነታት ቀረብ ክታበት፡ ዝተፈላለየ ዓይነት ክታበት ክህልዎም ይኽእል። ቀረብ ክታበት ምስ ዝቕየር እቶም ቦታታት ክታበት ዝህልዎም ዓይነት ምስኡ ክቕየር ይኽእል።

ዕድሚኦም 12 ን ካብኡ ንላዕሊን ዝኾኑ መንእሰያት፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ክታበት ኮቪድ-19 ክወስዱ ይኽእሉ እዮም።  ናይ ፋይዘር ክታበት ዕድሚኦም 12 ን ካብኡ ንላዕልን ንዝኾኑ ከምኡ'ውን ናይ ሞደርናን ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን ክታበታት ዕድሚኦም 18 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ንዝኾኑ ተፈቒዱሎም ኣሎ።

ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን ክሊኒካዊ ፈተነታት ክታበት ናኣሽቱ ቆልዑ ኣብ መባእታዊ ደረጃ ይርከብ። እዚ መጽናዕቲ፡ ክታበት COVID-19 ኣብ ናእሽቱ ቆልዑ ውሑስን ውጽኢታውን ምዃኑ ክሳብ ዝረጋገጽ ኣብ ጥቕሚ ኣይክውዕልን እዩ።

ብዛዕባ ክታበት ንመንእሰያት ዝያዳ ኣብ kingcounty.gov/youthvaccine/tigrinya ተምሃር።

ኣሜሪካን ናይ መወልዳንን ጥዕና ኣካላት መፍረን ኮለጅ  ከምኡ'ውን ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC)፡ ነብሰ-ጾራት፡ ድቂ ክሕዛ ዝፍትና ዘለዋ ደቀንስትዮን፡ ዘጥብዋ ዘለዋ ኣዴታትን፡ ክታበት ኮቪድ-19 ክወስዳ ይመኽሩ። እንተተኸቲበን ንነብሰን ኮነ ነቲ ዕሸል ጠቓሚ እዩ ይብሉ።

  • ነብሰ-ጾራት ኮቪድ-19 ምስዝሕዘን፡ ሕማመን ከቢድ ናይ ምዃን ልዑል ደረጃ ስግኣት ኣሎ። እዚ ልዑል ደረጃ መልከፍቲ ዘለዎ ዓይነት ደልታ (ደልታ ቫርያንት) ከኣ ነቲ ኩነታት ህጹጽነት ወሲኹሉ ይርከብ።
  • እዞም ክታበታት ኣብ ምክልኻል ካብ መልከፍቲ ኮቪድ-19፡ ከቢድ ሕማምን፡ ሞትን፡ ውጽኢታውያን እዮም፡ እቲ ዓቕሚ ምክልኻል ከኣ ካብ'ታ ኣደ ሓሊፉ ናብ'ቶም ዕሸላት'ውን ናይ ምስጋር ተኽእሎ ኣሎ።
  • እንዳበርከተ ዝመጽእ ዘሎ ሓበሬታ (ዳታ) ከምዘረጋግጾ፡ክታበታት ኮቪድ-19 ኣብ ግዜ ጥንሲ ውሑስ ምዃኑ ኢዩ። ክታበት ምውሳድ ምንጻል ጥንሲ የስዕብ እዩ ዝብል ዝኾነ ይኹን መርትዖ ዛጊት ኣይተበጽሐን። ሕቶ ምስዝህልወኩም፡ ንሓኪምኩም ኣዛራርቡ፡

ብብዓል መዚ መግብን መድሃኒትን ኣሜሪካ (FDA) ዘይፍቀድ ክታበት COVID-19 (ኣስትራ ዚንካ) ድሕሪ ምኽታብካ፡ ኣብ’ዚ ሃገር ተቐባልነት ዘለዎም ዓይነት ክታበታት (ሞደርና፡ፋይዘርን ጆንሶንን ጆንሶንን) ዳግማይ ብምኽታብ ዘሎ ውጺኢትን ዉሕስነትን ዛጊት ኣይተረጋገጸን።

ይኹን’ምበር፡ኣብ’ዚ ሃገር ዘይተፈቕደ ክታበት ዝወሰዱ ውልቀሰባት፡ ኣብ ከም’ዞም ዝስዕቡ ኩንታት ብFDA ዝተፈቕደ ክታበት ዳግም ክወስዱ ይኽእሉ።

  • ብ WHO (ዓለምለኻዊ ውድብ ጥዕና) ኣብ ህጹጽ እዋን ኣብ ትቕሚ ንክውዕሉ ዝተፈቕደሎም ክታበታት COVID-19
    • ኣብ ህጹጽ እዋን ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ብዓለምለኻዊ ውድብ ጥዕና (WHO) ናይ ዝተፈቕደሎም ኩሉ ዓቐን ክታበታት COVID-19 ወሲዶም ዝወድኡ ውልቀአባት፥ እንደገና FDA ዘፍቀደሎም ክታበታት COVID-19 ምውሳድ ኣየድልዮምን’ዩ።
    • ብ WHO ዝተፈቕደ ከፊላዊ ክታበት ዝወሰዱ ውልቀሰባት፡ ኣብ’ዚ ሃገር ብ FDA ዝተፈቕዱ ክታበታት ንክወስዱ ዕድል ክወሃቦ ይኽእል።

  • ብ FDA ይኹን ብ WHO ኣብ ህጹጽ እዋን ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ዘይተፈቕደሎም ክታበታት COVID-19
    • ብ FDA ይኹን ብ WHO ዘይተፈቕደሎም ክታበታት ምሉእ ወይ ከፊላዊ ክታበት COVID-19 ዝወሰዱ ውልቀሰባት፡ ብ FDAን ብ WHOን ዝተፈቕዱ ክታበታት ክወሃቦም ይኽእል’ዩ።

ካብ ኣሜሪካ ወጻኢ ክታበት COVID-19 ምስ እትወስድ እሞ ብ FDA ዝተፈቕደ ክታበት ዳግማይ ንምውሳድ እንተወሓደ ን28 መዓልታት ክትጽበ ይግባእ።

እንታይ ትጽቢት ኣሎ

ክታበት ኮቪድ-19 ንምውሳድ ዝኽፈል ገንዘብ የለን፡ ኩነታት ጉዳይ ኢሚግረሽንካን ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ ይሃልኻ ኣይሃልኻ ብዘየገድስ። እቲ ክታበት ብመዲኬር፡ መዲኬድ፡ ከምኡ'ውን መብዛሕትአን ናይ ውልቂ ኢንሹራንስ ዝሽፈን እዩ። ኣብ ርእሲኡ ኢንሹራንስ ንዘይብሎም እቲ ወጻኢ ክታበት (ብካልኦት) ክሽፈን እዩ።

ኣቕረብቲ ክታበት ኮቪድ-19 ከም'ዚ ዝስዕብ ክገብሩ የብሎምን:

  • ናይ ክታበት ኢሎም ከኽፍሉ፡
  • ብቐጥታ ናይ ምምሕዳር፡ ኮ ፐይ ወይ ኮ ኢንሹራንስ ኢሎም ከኽፍሉ፡
  • ናይ ሕክምና ኢንሹራንስ የብልካን፡ ኢንሹራንስካ ንኹሉ ኣይሽፍንን እዩ ወይ ኣብ መርበብና የለኻን ኢሎም ክታበት ክኣብዩኻ፡
  • ኣገልግሎት ክታበት ኮቪድ-19 ጥራይ ረኺብካ ክንስኻ ናይ ቤት/ጽ ኣገልግሎት (ኦፊስ ቪዚት) ወይ ካልእ ክፍሊት ኢሎም ከኽፍሉኻ፡
  • ክታበት ኮቪድ-19 ንኽትረክብ ካልእ ተወሳኺ ኣገልግሎት ክትወስድ ከገድዱኻ የብሎምን። ኣድላዪ ምስዝኸውን ግን ክታበት ኣብ እትወስደሉ እዋን ካልእ ተወሳኺ ኣገልግሎት ክትቅበል ትኽእል፡ ብግቡእ ከኣ ክፍሊት ይሕተተሉ።

ኣቕረብቲ ክታበት ኮቪድ-19 ከም'ዚ ዝስዕብ ክገብሩ ይኽእሉ:

  • ካብ መደብ ወይ ፕላን ኢንሹራንስ ተኸታቢ፡ ግቡእ ክፍሊት ምምሕዳር ክታበት ክሓቱ (ኣብነት: ውልቃዊ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስ፡ መዲኬድ፡ መዲኬር)። እንተኾነ ግን፡ ኣቕረብቲ ነቲ ተረፍ ካብ ተኸታቢ ክሓቱ ኣይግባእን
  • ኢንሹራንስ ንዘይብሎም ንዝሃብዎ ኣገልግሎት ክታበት፡ ኢንሹራንስ ንዘይብሎም ተባሂሉ ካብ ዝተዳለወ ፕሮግራም (Health Resources and Services Administration's COVID-19) ክሓቱ ይኽእሉ።

ህዝባዊ ጥዕና – ስያትልን ኪንግ ካውንቲን ከምኡ'ውን ካልኦት፡ ናጻ ናይ ክታበት ክንክን (clinics) ይህቡ ኣለዉ። ቀዳምነት ናይ ከምዚ'ኤን ክሊኒካት፡ ርትዓዊ ዝርገሐ እዩ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ኪንግ ካውንቲ ክታበት ምርካብ ዝብል ድሕረ-ገጽ ክርከብ ይካኣል።

ትወስድዎ ዓይነት ክታበት እዩ ዝውስኖ። ናይ ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ክታበት ሓደ ግዜ ብምውሳድ ምሉእ ዓቕሚ ምክልኻል ዘጥሪ እዩ። ናይ ፋይዘርን ሞደርናን ክታበታት ከኣ ክልተ ግዜ ክትክተብ የድሊ። ቀዳማይ ክታበት ነቲ ናይ ምክልኻል ዓቕምና የበግስ ንካልኣይ ግዜ ምኽታብ ከኣ ነቲ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ የደልድልን ኣብ ፍጻሜ የብሕን።

እቲ ካልኣይ ዓቐን ኣብ 21 ወይ ኣብ 28 መዓልቲ ናይቲ ቀዳማይ ዓቐን፡ ኣብቲ ዓይነት ክታበት ተሞርኩሱ ክወሃብ ኣለዎ። ንክልቲኦም ዓቐናት ሓደ ዓይነት ክታበት ምውሳድ የድሊ። ቀዳማይ ዓቐን ምስ ወሰድኩም ወሃብቲ ክታበትኩም ካልኣይ ዓቐን ዘድልየኩም እንተኾይኑን መዓስ ከምትወስድዎን ሓበሬታ ክህቡኹም'ዮም።

ቀዳማይ ዓቐን ክታበት ፋይዘር ወሲድካ ድሕሪ 21 መዓልቲ ድማ ነቲ ካልኣይ ዓቐን ክታበት ምውሳድ ከምኡ’ውን ቀዳማይ ዓቐን ክታበት ሞደርና ወሲድካ ድሕሪ 28 መዓልቲ ድማ ነቲ ካልኣይ ዓቐን ምውሳድ እቲ ቅቡል መደብ’ዩ። ነቲ ካልኣይ ዓቐን ክታበት ኣብ’ቲ ዝተመደበልካ ግዜ ምውሳድ ዝበለጸ’ዩ፡ ኮይኑ ግን ኣብ መንጎ እተን ክልተ ክታበታት ዘሎ መዓልቲ ይብዛሕ እቲ ክታበት ዉጽኢታዊ ኢዩ። ዋላ እቲ ዝተነግረካ መዓልቲ ይሕለፍ ነቲ ካልኣይ ዓቐን ክታበት ክትወስዶ ኣለካ።

ገለ ሰባት ገለ ምልክታት ከም ሕማም ርእሲ፡ቃንዛ ቅልጽም፡ ብርቱዕ ድኻም፡ ልዑል ረስኒ፡ ቃዛ ጭዋዳታት፡ ክታበት ድሕሪ ምውሳዶም ሒደት መዓልቲታት ክህልዎም ይኽእል’ዩ።እዞም ምልክታት እዚኣቶም ድሕሪ’ቲ ካልኣይ ዓቐን ክታበት ብብዝሒ ይረኣዩ። እዚኣቶም ኩሎም ሰብነትና ዓቕሚ ምክልኻል ይሃንጽ ከምዘሎ ምልክታት ኢዮም። እዚ ንቡር’ዩ ካልእ ልሙድ ክታበት ድሕሪ ምውሳድና ዝርአ ዓይነት’ዩ።

ኣናፊላክሲስ - ብርቱዕ መልሲ ኣለርጂ- ክታበት ኮቪድ-19 ድሕሪ ምውሳድ ኣዝዩ ዉሑድ'ዩ። ኩሎም ድሕሪ ክታበት ኮቪድ-19 ኣናፊላክሲስ ዝተሰምዖም ሙሉእብሙሉእ ሓውዮም'ዮም፡ ካብቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ዘጋጠመ ሞት ድማ የለን። ሓደጋ ብርቱዕ ሕማምን ሞትን ብኮቪድ-19 ካብ ሓደጋ ኣናፊላክሲስ ወይ ድማ ብርቱዕ ኣለርጂ- ክታበት ኣዝዩ ይዓቢ።

ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC) ብዛዕባ ኣናፊላክሲስን ካልኦት ኣለርጂክ ግብረ-መልስን ናይ'ዞም ክታበታት ተወሳኺ ሓበሬታ ዝሓዙ ሪፖትታት የሕቲሙ'ሎ፣

ንጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ብዝምልከት ሲ ዲ ሲ ተመሳሳሊ ጸብጻብ ኣብ ቀረባ እዋን ከቕርብ እዩ። ኣብ ዝተኻየዱ ክሊኒካዊ ፈተነታት ክታበት ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ድሕሪ ምውሳድ ዝሰዓቡ ናይ ኣናፊላክሲስ ኣጋጣሚታት ኣዝዮም ውሑዳት እዮም።

መብዛሕትኦም ኣናፊላክሲስ ዘጋጠሞም ሰባት ነቲ ክታበት ምስወሰድዎ ኣብ ውሽጢ 15 ደቓይቕ ምልክታት ኣማዕቢሎም። ኩሎም እዞም ሕሙማት ድማ ነቲ ምልክት ምስተራእዮም ብኡንብኡ አፒነፍሪን (epinephrine) ብምውሳድ ሓውዮም።
ኩለን ነቑጣታት ክታበት ኣናፊላክሲስ ፈልዮም ዘለልዩን ግብረ-መልሲ ዝህቡን ዝሰልጠኑ ክኢላታት ጥዕና ኣለወን። ዝኾነ ክታበት ኮቪድ-19 ዝወሰደ ሰብ ኣድላዪ ምስዝኸውን ሓገዝ ንምሃብ ን15 ደቒቕ ምክትታል ይግበረሉ።

ናብ ስራሕ ክትምለሱ ትኽእሉ ኢኹም ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም ሒደት መዓልቲታት ምዉሻብ ኣየድልን'ዩ። እንተደኣ፣

  • ኮቪድ-19 ምስዘለዎ ርክብ እንተዘይኔርኩም ከምኡውን
  • ጽቡቕ ስምዒት እንተተሰሚዕኩምን ልሙድ መዓልያዊ ንጥፈታትኩም ንምክያድ ከም ስራሕ ምስራሕ ከምኡ'ውን  
  • ረስኒ እንተዘይሃልዩኩም ከምኡ'ውን
  • ስሚዒትን ምልክታትን ኣብ ክታበት ኮቪድ-19 እንዕዘቦም ዝተደረቱ ጥራሕ እንተኾይኖም (ኣብዚ ተመዝጊቦም ዘለዉ፡ እንተላይ ቃንዛ፡ ምሕባጥ፡ ድኻም፡ ቁሪ ቁሪ ምባል። ሕማም ርእሲ) ከምኡ'ውን
  • ካልእ ስሚዒትን ምልክታትን ናይ ኮቪድ-19 እንዘይሃልዩኩም፡ ከም፣ ሰዓል፡ ሕጽረት ትንፋስ፡ ሕማም ጎሮሮ፡ ወይ ድማ ለውጢ ጨናን መቐረትን።

ተወሰኽቲ ሓበሬታ

CDC፡ ድሕሪ ክታበት ጥንቃቐ ንሰራሕተኛታት ጥዕና
CDC፡ ድሕሪ ክታበት ጥንቃቐ ንነበርቲ ኣብ ናይ ነዊሕ ግዜ ክንክን ዝነብሩ

ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (CDC) ሓደ ናጻ ናይ ጽሑፍ መልእኽትን ወብ ሰርቨይን (V-safe) ኣብ ስማርትፎን (smartphone) ዝመሰረቱ ዉልቃዊ ናይ ጥዕና መራኸቢ ድሕሪ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ምውሳድኩም እትራኸቡሉ ፈጢሩ ኣሎ። V-safe ብተወሳኺ ነቲ ካልኣይ ዓቐን ክታበት (dose) ትወስድሉ እዋን የዘክረኩም። ኣብ V-safe ክትሳተፉ ድማ ነተባብዓኩም። ዝያዳ ንምፍላጥ www.cdc.gov/vsafeተወከሱ።

እወ፥ ንክልተ ሰሙን ቀጽል። ካለኣይ ደረጃ ክታብት ናይ'ቶም ክልተ ግዜ ዝወሃቡ ክታበታት (ፋይዘርን ሞደረናን) ወይ ናይ'ቶም ሓደ ግዜ ዝወሃቡ ክታበታት (ከም J&J) ክታበት ድሕሪ ምውሳድካ  ክልተ ሰሙን ቅድሚ ምግባርካ ድሕነትካ ምሉእ ኣይኮነን።  ብተወሳኺ፡ ኣድማዕነት ክታበት ኣብ ምክልኻል ምስፍሕፋሕ COVID-19 ካብ ዝተኸትቡ ናብ ካለኦትን ንሓድሽ ተርእዮ ፍሉይ ዓሌት ኮረና ቫይረስ ኣብ ኪንግ ካውንት ንምግታእ ዘለዎ ኣድማዕነትን ንመሃር ኣለና።

ዋላ ተኸቲብኩም ክነስኹም፡ ለበዳ ኮቪድ-19 ንምክልኻል ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ህንጻ ኣብ እትህልዉሉ እዋን ብኽብረትኩም ማስክ ልበሱ። ዝኾና ኣብያተ ንግድን ማሕበራትን ናይ ገዛእ ርእሰን ማስክ ናይ ምልባስን ኣካላዊ ምርሕሓቕ ናይ ምግባርን መምርሒ ከውጽኣ ይኽእላ። ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብ kingcounty.gov/covid/tigrinya ተወከሱ።

ድሕሪ ምሉእ ክታበት ምውሳድካ ብሰንኪ ለበዳ ተቖራጾም ዝጸንሑ ብዙሓት ነገራት ክትገብር ምጅማርካ ዘሓጉስ ዜና'ዩ። ንተወሳኺ ኣፍልጦኣብ ኪንግ ካውንቲ ኣብ ኪንግ ካውንቲ ክታበት ምርካብ ተወከሱ።

ፍላየር፡ ለበዋ ሓለዋ ጥዕና፡ ድሕሪ ክታበት ኮቪድ-19

ኣብ እዋን ምርመራ ኮቪድ-19 (COVID-19) ህላወ ቫይረስ ንምርግጋጽ፡ ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) እቲ ቫይረስ ከምዝሕዘካ (positive) ኣይገብርን’ዩ።

ፈተነ ጸረ ግዳማዊ ኣካል (Antibody) ኣብ ደም ዝደሊ ንጸረ ግዳማዊያን (Antibodies) ሓደ ሰብ ብቫይረስ ወይ ብባክተርያ ተለኺፉ ምዃኑ የመልክት። ጸረ ግዳማዊ ኣካል (Antibody) ዝፍጠሩ (ዝህልዉ) ሓደ ሰብ ብቑዕ ክታበት ምስዝወስድ እንተላይ ኢዩ። እንተደኣ ሰብነትና ተጻዋርነት ግብረ-መልሲ ንክታበት ኮቪድ-19 ኣማዕቢሉ፡ ኣብ ገለ ናይ (Antibody) ምርመራታት ንኮቪድ-19 (COVID-19) ፖሲቲቭ (እወታዊ) ናይ ምዃን ተኽእሎ ኣሎ።

እወ። ዋላ COVID-19 ይሃልኹም ክታበት ክትወስዱ ኣለኩም። ሕማም COVID-19 ሒዙ ምስዝገድፈኩም ተመሊሱ ንኸይሕዘኩም ሰብነትኩም ንኽንደይ ግዜ ዝኣክል ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ከምዘጥሪ ክሳብ ሕጂ ብተመራመርቲ ዝተፈልጠ የለን። ዋላ’ኳ COVID-19 ሒዙ ገዲፍኩም እንተኾነ እቲ ቫይረስ ናይ ኮቪድ-19 እንደገና ተመሊሱ ከጥቅዓኩም ይኽእል እዩ።

እዋን ውሸባ ድሕሪ ምዝዛምኩምን (እንግሊዝኛ ጥራሕ) ኩሉ ክቢድ ምልክስታት ምስ ኣቋረጸን ክስበት ክትወዱ ይግባእ። ክታበት ቅድሚ ምውሳድኩም እንደገና መርመራ COVID-19 ምውሳድ ኣየድልየኩምን’ዩ።

ን COVID-19 ብ monoclonal antibodies ወይ convalescent plasma ተፈዊስኩም እንተዄንኩም ቅድሚ ክታበት ምውሳድኩም ን 90 መዓልታት ክትጽበዩ ኣለኩም። እንታይ ዓይነት ፍወሳ ከምዝተገብረልኩም ርግጸኛታት እንተዘይዄንኩም ወይ’ውን ብዛዕባ ክታበት ኮቪድ-19 ተወሳኺ ሕቶታት ምስዝህልወኩም ምስ ሓኪምኩም ተዘራረቡ።

ብዙሓት ኣስራሕቲ፡ ክታበት ኮቪድ-19 ናይ ምውሳድ መምርሒ ንምውጻእ ኣብ ምውሳን ይርከቡ። ንኣብነት ናይ ዋሽንግተን ጋቨርነር፡ ብስተይት ዝተቖጽሩ ሰራሕተኛታት ብሙሉኦም ክታበት ክወስዱ ኣዚዙ ኣሎ። ኣብዚ እዋን’ዚ ክፍለ-ግዝኣት ዋሽንግተን ነቲ ክታበት ምውሳድ ግዱድ ክኸውን ኣይሓሰበን ዘሎ፡ እንተኾነ ግን ኣስራሕቲ ክሓቱ (ከገድዱ) ይኽእሉ’ዮም። ህዝባዊ ጥዕና ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ዉሑስ፡ ዕዉትን ከምኡ’ውን ዉጽኢታዊ መንገዲ ንምክልኻል ኮቪድ-19 (COVID-19) ምዃኑ ይመክር። ከምኡ’ውን ሕማምን ናብ ሕክምና ምምልላስን የጉድል፣ ብምኽንያት ኮቪድ-19 (COVID-19) ዝስዕብ ሞት፡ ከምኡ ድማ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘሎ ለብዒ ጠጠው ንምባል ይሕግዝ።

ኣብ'ዚ ግዜ'ዚ ናብ ዩ. ኤስ ኣሜሪካ ንዝመጹ በጻሕቲ ወይድማ ነበርቲ ዩ. ኤስ ኣሜሪካ ኮይኖም ናብ ካልኦት ሃገራት ገይሾም ዝነበሩ ከም እንደገና ናብ ዩ. ኤስ ኣሜሪካ ዝኣትዉ፡ መንግስቲ ኣመሪካ ናይ ኮቪድ-19 መርመራ ክገብሩ ኣየገድድን ኢዩ። ይኹንደኣምበር ውልቃዊ መንገዲ ኣየራት ተጎዓዝተን ናይ ክታበት መረጋገጺ ከቕርቡ ከገድዳ ይኽእላ ኢየን። ብኽብረትኩም መገሻ ቅድሚ ምጅማርኩም ኩሎም ናይ ጉዕዞ ድሕነት መምዘኒታት ምስ መንገዲ ኣየርኩም ኣረጋግጹ።

ዝርግሐ ክታበት ቀጻሊ ኣብዝኾነሉ፡ ካልኦት ሃገራት ኣብ መጻኢ ገያሾ ናብ ሃገረን ቅድሚ ምእታዎም መረጋገጺ ክታበት ክሓታ ይኽእላ ኢየን፡ እንተኾነ ግን ክሳብ ሕጂ ክታበት ናይ ግድን ዝገበራ ሃገራት የለዋን። ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት(CDC) ገያሾ ኣገደስቲ ዘይኮኑ መገሻታትከወግዱ ይመክር፡ ከምኡ'ውን መምርሒ ብዛዕባ ዉሽጣዊ በረራ ኣብ  ዩ.ኤስ. ኣሜሪካ ኣውጺኡ'ሎ። ብዛዕባ መገሻ ብተደጋጋሚ ንዝሕተቱ ሕቶታት መልሲ ካብ CDC ኣብዚ ይርከብ።

ብዙሓት ሰባት ኣብ ኪንግ ካውንት ኣይተኸትቡን፥ ገለ ካብኣቶም ድማ ትሕቲ 12 ዓመት ቆልዑ፥ ድኹም ናይ ምክልኻል ስርዓት ዘለዎም፥ ዉሱን ኣገልግሎታት ጥራይ ዝረኽቡ፥ ከምኡ'ውን ናይ ዓሌታዊ ኣድልዎ ተመክሮ ዘለዎምን ንስርዓተ ሕክምናን መንግስትን እምነት ዘጉደሉን ነበርቲ ይርከብዎም።

ንኩሉ ኣካል ሕብረተሰብካ ንምድሓን ክታበት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ (ክትገብሮ እንተ ክኢልካ)። ካልእ ናይ ክታበት ተመክሮኻ ንካሎኦት ምክፋል፥ ንዝቐርቡልካ ሕቶታት ምምላስ፥ ድሕሪ ንCOVID-19 ምቅላዕካ ወይ ምልክታት ምስ ዝስመዓካ ተቐርላጢፍካ ከም እትምርመር ምግባርን ሰባት ንነፍሶም ንምክልኻል ኣብ ዝገብርዎ ውሳነታት ደገፍካ ምሃብን። ዘይተኸትቡ ሰባት ድሕነቶም ንምሕላውን ንምስፍሕፋሕ Covid_19 ንምክልኻልን ንመምርሒታት ክፍለ ሃገር ዋሽንግቶን ምክትታል ክቕጽሉ ኣለዎም።

  1. ናብ ናይ ዋሽንግተን ስተይት መዝገብ ክታበት "My Immunization Registry" (MyIR) ብምእታው ብኦንላይን ርኣዩ። ተመዝጊብኩም እንተዄንኩም ናብ MyIR ብምእታው (ብእንግሊዝኛ) ፈትሹ፡ ምስ ረኸብኩሞ ፕሪንት፡ ስክሪን ሾት ወይ ስእሊ ናይ'ቲ ሓበሬታ ውሰዱ። ኣቐዲምኩም ዝኸፈትኩሞ መዝገብ እንተዘይብልኩም ኣብ ዝኾነ እዋን ናብ sign up for MyIR ብምኻድ ተመዝገቡ።
  2. ካብ ሞባይልኩም ክእቶ ዝኽእል ናይ ዋሽንግተን ስተይት መዝገብ ክታበት MyIRmobile (ብእንግሊዝኛ) ብምእታው ናይ ክታበት መረጋገጺ ርኸቡ። መዝገብ MyIRmobile፡ ስም፡ ዕለተ ልደት፡ ቁጽሪ ስልኪን ኢመይልን ብምእታው እዩ ሓበሬታ ከቕርብ ዝከኣል። ካብ'ዚአን ዋላ ሓንቲ'ኳ ትኹን እንተዘይኣትያ ወይ ጌጋ እንተለዋ መዝገብኩም ክትረኽቡ ኣይክትክእሉን ኢኹም። ሓበሬታ ንምግጣም ኣብ MyIR ሞባይል ቻት ገጽ ምጥቃም ወይ ናብ 833-VAX-HELP  ምድዋል። ተርጎምቲ ቀሪብና ኣለና።
  3. ኣገልግሎት ሕክምና ኣብ እትረኽቡሉ ቦታ ብምኻድ እንተዄንኩም ተኸቲብኩም፡ ናብኡ ብምኻድ ቅዳሕ ክትሓቱ ትኽእሉ።
  4. ናብ'ቲ ክታበት ዝወሰድኩምሉ ነቚጣ ተመሊስኩም ብምኻድ ንሓላፊ ክሊኒክ ሓድሽ ካርድ ክውሃበኩም ክትሓቱ ትኽእሉ። ኣብ መዝገቦም ፈቲሾም ሓድሽ ካርድ ክህቡኹም ይኽእሉ ይኾኑ።